Blog > Komentarze do wpisu
Do budujących na warszawskim Skaryszewie
Od lat słyszymy o planowanej zabudowie Portu Praskiego i spółce Port Praski. Nareszcie się to dzieje. Powstaje nowa efektowna dzielnica śródmieścia. Nazwa Port Praski jest relatywnie nowa i mniej ważna niż Skaryszew - pierwsze miasteczko prawobrzeża, które uzyskało prawa miejskie, przed Pragą siedem lat. W 1641 r. Nie ma tego na waszej witrynie.

W tym czasie prowadziłem dokładne badania na temat miasteczka (jurydyki) Skaryszew, początkowo jako Skarszew. Zostało ono założone na terenach wsi Kamion należącej do kapituły Płockiej przez biskupa Skarszewskiego. Jarzębski, w swoim Gościńcu, czyli krótkim opisaniu Warszawy wspomniał: Skaryszew miasteczko, obok Pragi niedaleczko. Linią graniczną był zawsze obecny ciąg Okrzei-Ząbkowska.

1765

Na planie Macieja Deutscha tylko Skaryszew ma strukturę miejską.

Miasteczko to zostało zniszczone przez wyburzenia napoleońskie w czasie budowy twierdzy przyczółkowej Praga, wokół której nakazano wyburzenia w promieniu 850 m. Oznaczało to zniszczenie znacznej części Pragi i praktycznie całego Skaryszewa. Praga się odbudowała, ale Skaryszew trwał w stanie zniszczonym, co widać na planach. W tym czasie teren był podmywany przez Wisłę i nikt o to nie dbał. Nowa urbanizacja odbywała się bez wspominania o Skaryszewie – jako części Pragi (był to jeden cyrkuł Praga obejmujący Golędzinów, Pragę i Skaryszew).

Okopy

Skaryszew w obrębie okopów Lubomirskiego. Widać zasięg Saskiej Kępy.

Podział cyrkułu przez władze carskie w 1908 r. na dwa spowodował utrwalenie tego stanu. Nowe cyrkuły nazwano tak (można się domyślać), by oba były praskie: nowopraski i staropraski. Przy czym nazwa nowopraski (północny) pochodziła od świeżo przyłączonej dzielnicy Nowa Praga, a staropraski (południowy) była jej opozycją, zastępującą właściwą nazwę Skaryszew lub Kamionek - też przyłączony wtedy. W 1916 r. oba cyrkuły stały się okręgami: Praga Północ i Południe (pierwsze wcielenie): Polacy kontynuowali tendencję praską w chwili poszerzenia Warszawy..

Budowa nowego portu, zwanego później Praskim ciągle z powodu zaniku nazwy Skaryszew. Dalej poszło świętowanie nadania praw miejskich Pradze, rzekomo jako pierwszej na prawobrzeżu. Praga oczywiście jest ważna, bo zajmuje teren dokładnie na wprost Starej Warszawy, jednak rozlewanie się tej nazwy jest bardzo uciążliwe.

Zniszczenie

Po wyburzeniach napoleońskich i rozbiórce twierdzy Praga Skaryszew był porzucony, a nie pilnowany brzeg - podmywany. Widać nowy przebieg wałów Lubomirskiego - wg przebiegu z czasów Królestwa Kongresowego (pozostałością są ul Lubelska i rogatki grochowskie).

Z ostatecznych ustaleń wynikło, że Skaryszew był dokładnie na terenach przez was zabudowywanych w tym na terenie samego Portu, gdy są to tereny odzyskane od Wisły. Także miejsce pierwotnego rynku Skaryszewa. Warto to wykorzystać, uprzedzając rzeczywistą naprawę systemu nazewniczego (przywrócenie nazwy Skaryszew na swoje miejsce jest konieczne ze względu na konieczność zachowania dziedzictwa i zgodności w literaturze przedmiotu.

O ile firma nazywa się się Port Praski, to np. neon od strony Wału Miedzeszyńskiego powinien brzmieć Skaryszew. Trzeba upamiętnić główne punkty Skaryszewa, napełniając dzielnicę treścią. Nazwa Port Praski jest relatywnie nowa i tak naprawdę utrwala bałagan nazewniczy.

Nowa dzielnica

Tu stał kościół św. Stanisława, z którego pozostała Matka Boska Kamionkowska w kościele Loretańskim na Pradze. W głębi osłonięte rusztowania wokół dawnej siedziby gimnazjum Władysława IV (nadał prawa miejskie Skaryszewowi i Pradze), gdzie uczęszczał Janusz Korczak.

Na planie Macieja Deutscha z 1765 r. widać, że tylko Skaryszew ma strukturę miejską. Dorysowano tam też w 1770 r. okopy Lubomirskiego, które na kilkadziesiąt lat wyznaczyły granicę prawobrzeża, jeszcze wtedy nie należącego do Warszawy. M. in. śladem po ich przebiegu jest ukośna ul. Sprzeczna oraz Brzeska. Prawobrzeże weszło do niej w 1791 r. wraz z konstytucją 3 maja (ustawą o miastach likwidującą jurydyki). Późniejsze losy już opisałem: za kilkanaście lat były wojny napoleońskie.

Odzysk

Na planie Lindleya z 1891 r. widać jak odzyskiwano teren po podmyciach. Widać obecne wejście do Portu i tworzenie Wilczej Wyspy.

W związku z powyższym sugerujemy byście wsparli nasze starania o przywrócenie Skaryszewa na swoje miejsce. Na pewno będzie to ciekawy wkład w porządkowanie systemu nazewniczego prawobrzeża Warszawy. Tak się powinien wręcz nazywać obszar MSI. Stara Praga to wadliwa nazwa przywołująca ów carską nazwę cyrkułu. Jak wiadomo, MSI ma nie tylko ten błąd w sobie.

Liczymy na współpracę, także w upamiętnianiu ważnych miejsc Skaryszewa.

 

(-)Rafał Wodzicki

@Grochow.Praga



środa, 12 grudnia 2018, aph521

Polecane wpisy

Komentarze
Gość: RJW, *.adsl.inetia.pl
2018/12/30 09:33:58
Nie widać odzewu. 200 lat mija od chwili decyzji Napoleona (1809 r.) o umocnieniu przyczółka mostowego, a więc i zniszczeniu Skaryszewa. Dziś mamy okazję przywrócić tę nazwę na swoje miejsce.
(C) Wszystkie prawa zastrzeżone. Katalog-blogow.pl