Blog > Komentarze do wpisu
Skaryszew raz jeszcze
O Skaryszewie trzeba jeszcze powiedzieć sów kilkoro. Właściwie pisze się o nim ogólniki, podczas gdy można to i owo wyczytać z powszechnie dostępnych materiałów. Funkcjonuje mapka przedstawiająca trzy jurydyki prawobrzeżne, wśród których jest oczywiście Skaryszew-Kamion. Jak pamiętamy Skarszew powstał na gruntach wsi Kamion. Granicy wewnętrznej między Skaryszewem i Kamionem nigdzie nie widziałem.

Można się jednak dojść tego i owego. Po zastawieniu z mapą z zaznaczonymi okopami Lubomirskiego zbudowanymi w 1770 r., po których śladem są ul. Lubelska (prawdziwa) oraz rogatki Grochowskie, można zauważyć, że okopy te „przycięły” tereny dawnych jurydyk równą linią. Ponieważ jurydyka Skaryszew-Kamion najbardziej wystawała na wschód, więc największa jej część pozostała poza Okopami. W szczególności pozostał Kamion (później Kamionek), przyłączony do Warszawy dużo później.

 28 - Skaryszew-Kamion

Jurydyki warszawskie. Na prawym brzegu – Golędzinów, Praga, Skaryszew-Kamion. Naniesione zarysy istniejących ulic.

Na planach czasem występuje nazwa Pola Skaryszewskie określające teren między koleją i Kamionkiem historycznym. Do dziś to teren zagospodarowany byle jak. Czy była to właśnie ta obcięta przez Okopy część Skaryszewa. Jakieś pole należące do miasteczka? Tak się wydaje.

Na planie z 1831 r. widać wyraźnie skalę wyburzeń na terenie Skaryszewa i Pragi, związanych z budową przyczółka mostowego za czasów napoleońskich (nakazano wyburzenie przedpola). Naniesiono też plany regulacji z 1817 r. (wg E. Szwankowskiego), gdzie osie urbanistyczne miały się zbiegać na wieży zamkowej! O tym też nikt nie pisze.

 Skaryszew - poniżej linii mostu

Plan z 1831 wydrukowany we Wrocławiu! Widać ślady umocnień przyczółka napoleońskiego oraz wyburzeń na przedpolu. Ulica Brukowana (Okrzei) ma przebieg dość dziwny przez te umocnienia. Widać zaczątek Wilczej Wyspy.

 Przy okazji warto wspomnieć o tym, że w Wikipedii zamieszczono plan angielski Warszawy (T. E. Nicholson 1831), gdzie jako okopy Lubomirskiego wskazują granice umocnionego przyczółka mostowego! Okopów nie widać, ale Praga jest opisana jako „burnt”, czyli spalona, w 1794 i 1831 r., choć to są ślady wyburzeń napoleońskich też (1807). Znów okazuje się, że ktoś chce informować innych, a nie ma pojęcia. Ciekawostką jest, że późniejsza Wilcza Wyspa jest tam opisana jako Hollanderie Island... Niewątpliwe związane to jest z poprzednią nazwą Saskiej Kępy!

Na planie Lindleya widać tereny Skaryszewa, ale znów nie ma tej nazwy. Po wyburzeniach napoleońskich nazwa Skaryszew znikła. Ta część miasta przestała żyć. Na planach zresztą nie pojawiały się i inne nazwy.

 Skaryszew 1897

Plan Lidleya z 1897 r. Widać jak powiększano Wilczą Wyspę za pomocą ostróg itp. Na osi ul. Moskiewskiej (Jagiellońska!) zaczyna się droga na Saską Kępę. Wrzesińska to Kościelna jeszcze.

Warto jednak przeanalizować nazwy pisane drobnymi literkami. Niestety - po rosyjsku, co jest czytelne dla starszych, uczonych tego języka w szkole. Jak widzę, umykają one uwadze wielu innych. Nie zadają sobie trudu odcyfrowania. A tam np. jest droga (ze Skaryszewa) na Saską Kępę, którą ostatecznie zastąpiła ul Zieleniecka. Tak naprawdę Saska Kępa zaczyna się zaraz za łachą, jednak chodzi tu zapewne o jakieś skupiska ludzkie.

Wtedy kształtowana Wilcza Wyspa, która potem stała się Portem Praskim. Do dziś wyjście z niego odpowiada planowi z 1897 r.

Skaryszew 1935

Na  planie z 1935 r. Skaryszew też nie jest opisany. Widać za to ten sam układ targowiska co na planie Lindleya, początek Portu Praskiego zamiast Wilczej Wyspy oraz podział Skaryszewa przez średnicową linię kolejową... No i Park Paderewskiego....

Jak widać, specjalnie nie szukając – można się wiele dowiedzieć o naszej dzielnicy. Można ustalić gdzie był (jest!) Skaryszew i jakie były jego losy. Nazwę trzeba przywrócić do użytku, jako lokalną Tym bardziej, że trwa zabudowa...

RAFAŁ WODZICKI

 

 



czwartek, 24 sierpnia 2017, aph521

Polecane wpisy

(C) Wszystkie prawa zastrzeżone. Katalog-blogow.pl